Tôi bắt đầu tìm hiểu Blockchain từ khoảng năm 2017–2018.

Đó là thời điểm Blockchain xuất hiện ở khắp nơi.

Bitcoin.

Ethereum.

ICO.

Smart Contract.

Decentralization.

Có những lúc cảm giác chỉ cần thêm chữ Blockchain vào tên dự án là dự án tự nhiên... công nghệ hơn vài phần. 😄

Tôi cũng đọc, nghiên cứu rồi viết về Blockchain.

Nhiều năm sau, khi đọc lại những bài mình từng viết, tôi phát hiện một chuyện khá thú vị:

Có những thứ ngày đó tôi hiểu chưa đúng.

Có thứ đã thay đổi.

Có thứ bản thân Blockchain đã phát triển rất xa.

Và có những khái niệm ngày trước tôi tưởng mình hiểu, nhưng thực ra mới chỉ hiểu ở mức... đọc tài liệu.

Thế là tôi quyết định làm một việc quen thuộc của một người từng làm lập trình:

Thay vì tiếp tục đọc Blockchain, tại sao không tự xây một thứ gì đó bằng Blockchain?

Và đó là cách NHA One bắt đầu.

NHA One là gì?

NHA One là một dự án thử nghiệm công nghệ cá nhân mà tôi xây dựng để nghiên cứu Blockchain và những bài toán liên quan đến danh tính, dữ liệu, tài sản số, credential, reputation, cryptographic proof và quyền kiểm soát của con người trong môi trường số.

Nói đơn giản hơn:

NHA One là phòng lab công nghệ của tôi.

Tôi dùng nó để đem những thứ mình đọc và viết ra thử nghiệm bằng hệ thống thật.

Transaction chạy thế nào?

Block được tạo ra sao?

Dữ liệu nào nên on-chain?

Dữ liệu nào không nên on-chain?

Wallet nên hoạt động thế nào?

Danh tính số nên được thiết kế ra sao?

Một chứng nhận có thể được kiểm chứng bằng cách nào?

Uy tín của một người trên môi trường số có thể được hình thành từ những bằng chứng nào?

Và càng làm, tôi càng phát hiện câu hỏi quan trọng nhất không phải:

Blockchain có thể làm được gì?

Mà là:

Tại sao bài toán này cần Blockchain?

Hai câu hỏi nghe khá giống nhau.

Nhưng khi xây sản phẩm thật, chúng dẫn tới hai cách thiết kế hoàn toàn khác nhau.

NHA = Next Human Assets

Có một điều thú vị trong cái tên NHA One.

Thoạt nhìn, nhiều người có thể nghĩ chữ NHA đơn giản xuất phát từ tên của tôi — Nha.

Điều đó cũng đúng.

Nhưng tôi muốn ba chữ này có một ý nghĩa rộng hơn tên của một cá nhân.

NHA = Next Human Assets.

Tôi tạm gọi nó là:

Những tài sản thế hệ mới của con người trong thế giới số.

Đây cũng dần trở thành ý tưởng trung tâm của NHA One.

"Tài sản" không chỉ là tiền, coin hay token

Khi nói đến Blockchain và digital assets, chúng ta rất dễ nghĩ tới:

Bitcoin.

Token.

NFT.

Cryptocurrency.

Hay những thứ có thể mua bán và quy đổi thành tiền.

Nhưng đó không phải cách tôi muốn định nghĩa Human Assets.

Tài sản của một con người trong thế giới số có thể rộng hơn rất nhiều.

Đó có thể là:

Danh tính của bạn.

Dữ liệu do bạn tạo ra.

Một chứng nhận bạn đã đạt được.

Một tài liệu do bạn ký.

Lịch sử đóng góp của bạn.

Uy tín mà bạn tích lũy qua nhiều năm.

Quyền sở hữu một tài sản số.

Một bằng chứng xác nhận bạn từng thực hiện một hành động.

Và trong tương lai, thậm chí có thể bao gồm:

AI Agent được bạn ủy quyền để hành động thay mình.

Không phải tất cả những thứ này đều có giá trị tài chính.

Nhưng chúng có giá trị đối với chính con người sở hữu chúng.

Đó là cách tôi nhìn về:

Next Human Assets.

Một ví dụ rất đơn giản

Giả sử tôi hoàn thành một khóa học và nhận được chứng nhận.

Hiện nay chứng nhận đó có thể là một file PDF.

Tôi tải xuống.

Lưu vào Google Drive.

Ba năm sau tôi gửi nó cho một tổ chức khác.

Người nhận muốn biết:

Chứng nhận này có thật không?

Họ có thể phải liên hệ đơn vị cấp.

Hoặc kiểm tra một database tập trung.

Hoặc tin vào file PDF tôi gửi.

Một ví dụ khác.

Tôi ký một tài liệu hôm nay.

Năm năm sau, làm sao người nhận chứng minh được:

Đây đúng là tài liệu Nha từng ký và nội dung của nó chưa bị thay đổi?

Hay một người đóng góp kiến thức cho một cộng đồng suốt 10 năm.

Uy tín của người đó đang nằm ở đâu?

Trong database của một nền tảng?

Trong số follower?

Trong lượt like?

Trong một cái badge?

Nếu nền tảng biến mất thì sao?

Những câu hỏi như vậy khiến tôi bắt đầu suy nghĩ nghiêm túc hơn về khái niệm:

tài sản số gắn với một con người.

Và đó là một trong những lý do NHA One dần đi xa hơn một dự án chỉ để thử Blockchain.

Các thành phần tôi đang thử nghiệm trong NHA One

NHA One không phải một chức năng duy nhất.

Tôi chia nó thành nhiều thành phần.

Mỗi thành phần là một bài toán nhỏ.

Và mỗi bài toán giúp tôi kiểm chứng một ý tưởng khác nhau.

NHA Chain – lớp Blockchain thử nghiệm

NHA Chain là nơi tôi thử nghiệm các thành phần nền tảng của Blockchain.

Thay vì chỉ nhìn sơ đồ:

Transaction → Block → Hash → Consensus → Blockchain

tôi muốn nhìn chúng vận hành trong một hệ thống do chính mình xây.

Một transaction được tạo.

Transaction được kiểm tra.

Dữ liệu được xử lý.

Block được hình thành.

Block liên kết với lịch sử trước đó.

Các trạng thái được xác nhận.

Và ngay từ đây xuất hiện rất nhiều câu hỏi mà một sơ đồ Blockchain đẹp đẽ trên PowerPoint không bao giờ thể hiện hết.

Ai được quyền tạo block?

Ai xác nhận?

Nếu có hai trạng thái khác nhau thì xử lý thế nào?

Transaction lỗi thì sao?

Dữ liệu sai nhưng đã được ghi nhận thì sao?

Blockchain giải quyết vấn đề nào tốt hơn database?

Chính những câu hỏi đó mới là thứ tôi muốn tìm hiểu.

NHA ID – Tôi là ai trong thế giới số?

NHA ID là thử nghiệm của tôi về định danh số.

Ngày nay một người có thể có hàng chục, thậm chí hàng trăm tài khoản.

Google biết một phiên bản của chúng ta.

Facebook biết một phiên bản.

Website A có một tài khoản.

Ứng dụng B có một tài khoản khác.

Một câu hỏi tôi muốn thử với NHA ID là:

Liệu con người có thể có một lớp định danh số mà bản thân họ kiểm soát tốt hơn hay không?

Nhưng khi bắt tay vào thiết kế, tôi nhanh chóng nhận ra:

Identity không có nghĩa là đưa toàn bộ thông tin cá nhân lên Blockchain.

Ngược lại, rất nhiều dữ liệu cá nhân không nên xuất hiện trực tiếp trên Blockchain.

Và đây là lúc bài toán on-chain/off-chain trở nên thực sự thú vị.

NHA Wallet – quyền kiểm soát thuộc về ai?

Wallet là một phần gần như không thể tránh khi thử nghiệm Blockchain.

Public key.

Private key.

Address.

Signature.

Transaction.

Recovery.

Người đã quen Blockchain thấy những khái niệm này khá bình thường.

Nhưng hãy đưa chúng cho một người dùng phổ thông.

Câu chuyện lập tức khác.

Từ NHA Wallet, tôi bắt đầu quan tâm nhiều hơn tới câu hỏi:

Công nghệ có thể rất hay, nhưng người bình thường có sử dụng được không?

Nếu một hệ thống tuyên bố người dùng hoàn toàn kiểm soát tài sản nhưng chỉ cần mất một chuỗi ký tự là mất tất cả, thì trải nghiệm đó vẫn còn rất nhiều bài toán phải giải.

Vì vậy với tôi, Wallet không chỉ là nơi chứa "coin".

Nó còn liên quan đến:

Identity.

Ownership.

Permission.

Signature.

Và quyền kiểm soát những tài sản số thuộc về một con người.

NHA Sign – bằng chứng thay vì đưa mọi dữ liệu lên Blockchain

NHA Sign là một thử nghiệm khiến cách nhìn của tôi về Blockchain thay đổi khá nhiều.

Ban đầu, suy nghĩ rất tự nhiên là:

Đưa dữ liệu lên Blockchain để không bị sửa.

Nhưng nếu dữ liệu đó là một tài liệu riêng tư thì sao?

Một hợp đồng?

Một chứng nhận?

Thông tin cá nhân?

Chúng ta có thực sự cần đưa nguyên dữ liệu đó lên Blockchain?

Không nhất thiết.

Thay vào đó, hệ thống có thể tạo hash từ dữ liệu.

Với nhiều dữ liệu, có thể sử dụng những cấu trúc mật mã phù hợp để tạo bằng chứng.

Blockchain chỉ cần giữ phần cần thiết để sau này hỗ trợ xác minh:

Dữ liệu hiện tại có còn giống dữ liệu từng được xác nhận hay không?

Từ đó tôi chuyển dần từ suy nghĩ:

Đưa dữ liệu lên Blockchain.

sang:

Dùng Blockchain như một lớp bằng chứng khi thực sự cần.

Theo tôi, đây là khác biệt rất lớn.

NHA Badge – chứng nhận có thể kiểm chứng

NHA Badge là nơi tôi thử nghiệm credential.

Một người có thể nhận một badge vì:

hoàn thành một khóa học;

đóng góp cho cộng đồng;

tham gia một hoạt động;

đạt một thành tích;

hoặc được một tổ chức xác nhận một năng lực nào đó.

Nhưng tôi không chỉ quan tâm cái badge trông đẹp thế nào.

Câu hỏi thú vị hơn là:

Người khác có kiểm chứng được ai cấp nó, cấp cho ai và thông tin đó có bị thay đổi hay không?

Đây là lúc credential, identity và cryptographic proof bắt đầu kết nối với nhau.

Blockchain có thể tham gia.

Nhưng một lần nữa:

Blockchain không nhất thiết phải chứa toàn bộ credential.

Nó có thể chỉ cần hỗ trợ việc kiểm chứng.

NHA Trust – uy tín số được hình thành thế nào?

Đây là một bài toán tôi thấy rất thú vị.

Internet hiện nay có rất nhiều cách thể hiện "uy tín":

Follower.

Like.

Rating.

Review.

Score.

Nhưng những con số này cũng có thể bị thao túng.

Mua follower được.

Spam review được.

Like cũng mua được.

Vậy liệu reputation có thể được hình thành từ những thứ có thể kiểm chứng tốt hơn hay không?

Ví dụ:

lịch sử đóng góp;

credential;

những hoạt động đã xác thực;

các mối quan hệ tin cậy;

những hành động thực sự đã diễn ra.

NHA Trust là nơi tôi thử những ý tưởng như vậy.

Tôi chưa có câu trả lời hoàn chỉnh.

Và tôi cũng không muốn tạo ra một hệ thống chấm điểm con người kiểu:

Nha hôm nay được 82/100 điểm. 😄

Reputation là một bài toán phức tạp hơn rất nhiều.

Nhưng chính vì khó nên nó đáng để thử.

Blockchain không phải database phiên bản xịn hơn

Đây có lẽ là một trong những bài học lớn nhất tôi nhận được khi xây NHA One.

Nếu một bài toán chỉ cần:

CRUD;

tìm kiếm;

báo cáo;

cập nhật dữ liệu liên tục;

phân quyền tập trung;

transaction tốc độ cao;

thì PostgreSQL, SQL Server, MySQL hoặc một database phù hợp khác có thể làm việc đó cực kỳ tốt.

Blockchain không tự động làm hệ thống "hiện đại" hơn.

Nó đem thêm vào:

consensus;

key management;

distributed state;

immutable history;

cryptographic verification;

các trade-off về performance;

và hàng loạt vấn đề security mới.

Vì vậy bây giờ tôi thường đặt câu hỏi:

Có lý do đủ mạnh để không sử dụng database truyền thống cho bài toán này không?

Nếu chưa trả lời được câu hỏi đó thì có lẽ...

chưa cần Blockchain.

Một người từng làm SQL như tôi cuối cùng xây Blockchain để rồi nhận ra SQL vẫn rất tuyệt.

Cuộc đời lập trình viên đôi khi đi một vòng khá xa. 😄

Không phải dữ liệu nào cũng nên On-chain

Đây là nguyên tắc tôi ngày càng thấy quan trọng.

Giả sử chúng ta có:

họ tên;

email;

số điện thoại;

thông tin định danh;

tài liệu riêng tư;

dữ liệu doanh nghiệp;

nội dung cần chỉnh sửa;

thông tin có thể cần xóa.

Đưa tất cả những thứ đó trực tiếp lên một Blockchain được thiết kế để khó thay đổi có thể tạo ra nhiều vấn đề hơn giá trị.

Do đó kiến trúc tôi quan tâm không phải:

MỌI THỨ → BLOCKCHAIN

mà gần với:

Ứng dụng → Database/Storage → Cryptographic Proof → Blockchain

Dữ liệu cần riêng tư vẫn được lưu ở nơi phù hợp.

Dữ liệu cần tìm kiếm nhanh vẫn sử dụng database.

Thông tin cần cập nhật vẫn có cơ chế cập nhật.

Blockchain chỉ xử lý những phần thực sự cần:

proof;

verification;

ownership;

transaction;

history;

hoặc một trạng thái cần nhiều bên có khả năng kiểm chứng.

Đối với tôi, đó là kiến trúc thực tế hơn.

Điều thú vị nhất là những thứ tôi quyết định KHÔNG dùng Blockchain

Nghe hơi kỳ.

Tôi tự xây một dự án Blockchain.

Nhưng một trong những bài học quan trọng nhất lại là:

Biết lúc nào không nên dùng Blockchain.

Khi mới học một công nghệ, chúng ta rất dễ nhìn đâu cũng thấy chỗ để ứng dụng.

Học AI thì thứ gì cũng muốn AI.

Học Blockchain thì thứ gì cũng muốn on-chain.

Học microservices xong có khi một website 20 người dùng cũng muốn chia thành 37 services. 😄

Nhưng khi thực sự phải xây và vận hành, mình bắt đầu nhìn thấy cái giá của complexity.

Tôi nghĩ hiểu một công nghệ không chỉ là biết nó làm được gì.

Mà còn phải biết:

Khi nào không nên dùng nó.

Next Human Assets không chỉ là Blockchain

Đây là lý do tôi không muốn định vị NHA đơn giản là:

một dự án Blockchain.

Blockchain là nơi NHA One bắt đầu.

Nhưng Next Human Assets rộng hơn Blockchain.

Một hệ thống xoay quanh tài sản số của con người có thể cần:

Identity để biết chủ thể là ai.

Database để lưu dữ liệu cần tốc độ và khả năng cập nhật.

Storage để lưu dữ liệu thực.

Cryptography để ký và xác minh.

Blockchain để tạo bằng chứng và lịch sử có thể kiểm chứng trong những trường hợp phù hợp.

Permission để xác định ai được phép làm gì.

Và ngày càng quan trọng:

AI để giúp con người khai thác, quản lý và sử dụng những tài sản đó.

Vì vậy:

NHA không đồng nghĩa với Blockchain.

NHA là:

Next Human Assets.

Blockchain chỉ là một trong những công nghệ tôi sử dụng để khám phá ý tưởng đó.

AI khiến câu chuyện Next Human Assets thú vị hơn

Khi tôi bắt đầu nghiên cứu Blockchain nhiều năm trước, Generative AI và AI Agent chưa ở vị trí như hiện nay.

Nhưng hôm nay AI đã có thể:

viết;

đọc;

phân tích;

lập trình;

tìm kiếm;

giao tiếp;

và ngày càng có khả năng thực hiện hành động thay con người.

Điều này tạo ra một nhóm câu hỏi mới mà tôi thấy rất thú vị.

Nếu tôi có một AI Agent đại diện cho mình:

AI đó là của ai?

Nó được quyền truy cập dữ liệu nào?

Nó được quyền sử dụng tài sản nào?

Nó có thể ký thay tôi không?

Nó được phép giao dịch tới mức nào?

Ai đã cấp quyền?

Quyền đó hết hạn khi nào?

Làm sao chứng minh một hành động thực sự được tôi ủy quyền?

Lịch sử hành động của AI được kiểm chứng bằng cách nào?

Lúc này nhiều mảnh ghép bắt đầu gặp nhau:

Human + Identity + Assets + Permission + AI + Cryptographic Proof

Tôi nghĩ đây sẽ là một hướng rất thú vị để NHA One tiếp tục thử nghiệm.

Vì sao lại là "One"?

Chữ One cũng có ý nghĩa riêng đối với tôi.

Tôi thích một cách diễn giải khá đơn giản:

One Human. One Identity. One collection of digital assets under their control.

Một con người.

Một lớp định danh.

Và những tài sản số gắn với con người đó.

Ngày nay một người có thể có hàng trăm tài khoản và dữ liệu nằm rải rác trên rất nhiều nền tảng.

Tôi chưa biết mô hình tương lai sẽ chính xác như thế nào.

NHA One cũng chưa phải câu trả lời.

Nhưng câu hỏi mà tôi muốn tiếp tục theo đuổi là:

Trong một thế giới mà con người ngày càng sống, làm việc và tạo ra giá trị trên môi trường số, những tài sản số gắn với chính chúng ta sẽ được sở hữu, quản lý, chứng minh và sử dụng như thế nào?

Đó là câu chuyện phía sau:

NHA — Next Human Assets.

Và tất nhiên có một sự trùng hợp mà tôi rất thích.

NHA cũng chính là Nha. 😄

Một dự án bắt đầu từ tên của một người.

Nhưng lại đi tìm câu trả lời cho câu chuyện về tài sản số của mỗi con người.

NHA One không phải dự án đầu tư

Tôi muốn nói rõ điều này.

NHA One hiện là dự án thử nghiệm công nghệ cá nhân.

Mục tiêu chính của tôi là nghiên cứu, xây dựng và kiểm chứng những ý tưởng liên quan đến:

Blockchain;

Next Human Assets;

Digital Identity;

Credential;

Reputation;

Cryptographic Proof;

AI;

và những công nghệ có liên quan.

NHA One không phải lời mời đầu tư.

Không phải cam kết lợi nhuận.

Và tôi cũng không xây nó với mục tiêu:

tạo một đồng coin rồi ngồi chờ... lên sàn. 😄

Nếu trong quá trình thử nghiệm xuất hiện token, value hoặc những đơn vị tương tự, chúng nên được hiểu trong bối cảnh thử nghiệm công nghệ của hệ thống, không phải một lời hứa về giá trị tài chính.

Tôi muốn NHA One trước hết được nhìn nhận là:

một technology playground.

Ai có thể thử NHA One?

Nếu bạn chỉ muốn biết:

Blockchain là gì?

thì thật ra...

không cần NHA One. 😄

Bạn có thể bắt đầu từ bài “Blockchain là gì? Hiểu đúng về Blockchain và cách hoạt động” mà tôi đã cập nhật lại trên blog.

Còn NHA One phù hợp hơn với những người:

thích công nghệ;

thích Blockchain;

thích lập trình;

tò mò về transaction và wallet;

quan tâm Digital Identity;

muốn tìm hiểu credential;

quan tâm tới reputation và proof;

muốn xem Blockchain có thể đứng ở đâu trong một ứng dụng thực tế;

hoặc đơn giản giống tôi:

thích nghịch công nghệ để hiểu nó.

NHA One sẽ đi đâu tiếp theo?

Tôi chưa muốn đóng khung NHA One thành một sản phẩm duy nhất.

Ít nhất ở thời điểm này.

Tôi muốn nó tiếp tục là nơi thử nghiệm một số bài toán mà tôi quan tâm.

Digital Identity

Làm sao con người kiểm soát danh tính số tốt hơn nhưng vẫn bảo vệ quyền riêng tư?

Verifiable Credential

Làm sao một chứng nhận có thể được kiểm chứng mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào một hệ thống trung tâm?

Proof

Có bao nhiêu trường hợp chúng ta chỉ cần đưa bằng chứng lên Blockchain thay vì dữ liệu thật?

Reputation

Có thể hình thành uy tín số từ những hành vi và đóng góp có thể kiểm chứng mà không biến nó thành một hệ thống "chấm điểm con người" hay không?

Ownership

Tài sản số thực sự "thuộc về người dùng" nghĩa là gì về mặt kỹ thuật?

AI Agent

Khi AI có thể hành động thay con người, identity, permission, authorization, signature và audit trail phải được thiết kế thế nào?

Đây đều là những câu hỏi lớn.

Tôi chưa có câu trả lời cho tất cả.

Nhưng đó chính là lý do tôi muốn tiếp tục xây NHA One.

Từ đọc Blockchain đến tự xây NHA One

Khi viết bài Blockchain đầu tiên vào năm 2018, tôi chủ yếu học bằng cách:

đọc;

nghiên cứu;

thử hiểu;

rồi viết lại.

Nhiều năm sau, tôi đọc lại chính bài viết đó và phát hiện một số thứ mình từng hiểu chưa đúng.

Tôi sửa lại.

Rồi tôi nghĩ:

Nếu đã viết về Blockchain nhiều năm như vậy, tại sao không tự tay xây thử nó?

NHA One bắt đầu từ đó.

Và sau khi xây, tôi lại phát hiện thêm những thứ mình chưa hiểu.

Thế là tôi có một vòng lặp khá thú vị:

Đọc → Hiểu → Viết → Xây → Sai → Sửa → Hiểu sâu hơn → Lại viết

Tôi khá thích vòng lặp này.

Có lẽ đó cũng là lý do tôi vẫn duy trì blog sau rất nhiều năm.

Tôi không muốn Mãnh Tử Nha chỉ là nơi lưu lại:

những điều tôi biết.

Tôi muốn nó còn lưu lại:

những điều tôi từng nghĩ là đúng, những thứ tôi đã thử, những lần tôi sai và cách suy nghĩ của tôi thay đổi theo thời gian.

NHA One là một phần trong hành trình đó.

Sau khi xây NHA One, tôi nhìn Blockchain khác đi

Năm 2018, câu hỏi của tôi là:

Blockchain có thể làm được những gì?

Bây giờ câu hỏi của tôi là:

Tại sao bài toán này cần Blockchain?

Tôi thích câu hỏi thứ hai hơn.

Nó không bắt đầu từ công nghệ.

Nó bắt đầu từ vấn đề.

NHA One không khiến tôi tin rằng Blockchain có thể giải quyết mọi thứ.

Ngược lại.

Nó khiến tôi thận trọng hơn khi quyết định sử dụng Blockchain.

Nhưng đồng thời, việc tự xây cũng giúp tôi nhìn rõ hơn những bài toán mà Blockchain có thể thực sự thú vị:

proof;

digital ownership;

credential;

identity;

provenance;

transaction giữa nhiều bên;

audit trail;

và những trường hợp mà nhiều bên cần khả năng tự kiểm chứng thay vì hoàn toàn tin vào một database trung tâm.

Vì vậy tôi không muốn dùng NHA One để chứng minh:

Blockchain là tương lai.

Tôi muốn dùng nó để tiếp tục trả lời một câu hỏi thực tế hơn:

Blockchain nên đứng ở đâu trong tương lai số của con người?

NHA – Next Human Assets

Nếu phải mô tả toàn bộ dự án bằng một câu, có lẽ tôi sẽ viết:

NHA – Next Human Assets: những giá trị số thuộc về chính bạn.

Identity của bạn.

Data của bạn.

Credential của bạn.

Reputation của bạn.

Proof của bạn.

Digital Assets của bạn.

Và có thể một ngày nào đó:

AI của bạn.

NHA One hiện chưa phải câu trả lời hoàn chỉnh cho viễn cảnh đó.

Nó là nơi tôi đang thử từng mảnh ghép.

Có thứ đã chạy.

Có thứ đang xây.

Có thứ sau khi thử xong tôi nhận ra nên bỏ.

Và chắc chắn sẽ có những thứ hôm nay tôi cho là đúng nhưng vài năm nữa đọc lại...

lại phải sửa. 😄

Nhưng với tôi, đó mới chính là điều thú vị của việc xây một dự án công nghệ.

Không phải để chứng minh rằng mình đã biết câu trả lời.

Mà để:

tự tay xây, tự kiểm chứng và tiếp tục đặt câu hỏi.

Đó là NHA One.

Next Human Assets.

Những giá trị số thuộc về chính bạn.

Nội dung đọc thêm

Nếu muốn tìm hiểu nền tảng kỹ thuật trước khi thử NHA One, bạn có thể đọc bài “Blockchain là gì? Hiểu đúng về Blockchain và cách hoạt động” trên Mãnh Tử Nha. Tôi đã viết lại bài từ phiên bản năm 2018, giữ lại những nhận định cũ và chỉ ra những chỗ mình từng hiểu chưa đúng.

Một số tài liệu nền tảng tôi tham khảo trong quá trình tìm hiểu và thử nghiệm gồm:

• NISTIR 8202 – Blockchain Technology Overview của NIST;

• Bitcoin: A Peer-to-Peer Electronic Cash System của Satoshi Nakamoto;

• tài liệu kỹ thuật chính thức của Ethereum;

• tài liệu về cryptography và Post-Quantum Cryptography của NIST;

• cùng các thử nghiệm thực tế được tôi tiếp tục ghi lại trên NHA One.

Ghi chú: NHA One là dự án nghiên cứu và thử nghiệm công nghệ cá nhân. Nội dung về Blockchain, digital assets hoặc các thành phần thử nghiệm của NHA One được chia sẻ với mục đích nghiên cứu, học tập và trải nghiệm công nghệ; không phải lời khuyên đầu tư hay lời mời đầu tư.